اين خلفاء كه شيفتهء تمدن و فرهنگ خراسان بودند ، در بغداد مركز خلافت عباسى نيز موسسات علمى را بوجود آوردند ، و مبادى فرهنگى خراسان را به بغداد انتقال دادند ، كه يكى از ان همين بيت الحكمه بود . بيت الحكمه كتابخانه بزرگى بود ، و كتابهائى كه خلفاء در فتوحات آسياى صغير و انقره و عموريه بدست آورده بودند در ان جمع شده بود ، و در ان كتب يونانى و سريانى و پهلوى و قبطى و عربى وجود داشت ، و برمكيان در تأسيس آن دستى قوى داشتند ، و علماء و مترجمان و مولفان را مىنواختند ، و كتب پارسى و هندى را كه فراهم آورده بودند ، در ان دار الحكمه گذاشتند ، و اكثر دانشمندانيكه مربوط به برمكيان بودند ، درين موسسهء علمى كار ميكردند ، مانند ابن دهن و محمد بن موسى خوارزمى منجم و جابر بن حيان و كنكه منكه هندى ( كه ذكرشان گذشت ) و علان شعوبى كه مرد دانشمندى بود ، در بن بيت الحكمه براى مامون و برمكيان نسخه‌هاى خطى كتابها را مىنوشت . « 1 » و اين مركز علمى شكل يك اكاديمى دانش و فرهنگ و مجمع علماء و حتى مركز تحقيق و رصد و پرورشگاه حكمت و فلسفه را گرفته بود . ابو حفص عمر بن فرخان طبرى يكى از روساى مترجمان و علماء نجوم و احكام آن بود كه در خدمت يحيى بن خالد برمكى ميزيست ، او تفسير چهار مقاله بطليموس و كتاب المحاسن و ديگر كتب را نوشت ، و يكى از اركان حركت فكرى اسلامى و پروردهء برمكيان بود ، كه پسرش ابو بكر بن عمر نيز از مشاهير منجمان و مولفان اين فن است « 2 » و گويند كه 13 مقالهء كتاب المجسطى را نخستين بار بامر يحيى بن خالد برمكى به عربى در آوردند ولى مقبول نيفتاد ، بنابرين براى تفسير آن ابو حسان و سلم صاحب بيت الحكمه را خواست ، و ايشان به صورت فصيح‌تر و صحيح‌تر آن را تدوين كردند . « 3 » برمكيان بدون تعصب و تنگ‌نظرى ، علماء هر مذهبى را مورد پرورش خود قرار

--> ( 1 ) - الفهرست 154 ( 2 ) - الفهرست 381 ( 3 ) - الفهرست 374